Kombucha: gefermenteerde thee

In Oost-Europa, China en Korea wordt deze thee zeer gewaardeerd: kombucha. Waarschijnlijk is de thee aan het begin van de 20e eeuw via de zijderoute onze kant op gekomen. Momenteel wordt overal ter wereld kombucha thuis gebrouwen. Ook is de gefermenteerde drank verkrijgbaar in supermarkten. Kombucha kun je makkelijk thuis maken. Veel mensen drinken de thee omdat het mogelijk een positief gezondheidseffect heeft, anderen omdat het gewoon erg lekker is.




Wat is kombucha?

Kombucha is een thee die boordevol probiotica zit. En dat betekent dat de drank een positief effect heeft op zowel de spijsvertering als het immuunsysteem. Je kunt kombucha maken door groene of zwarte thee te fermenteren. Hierbij kunnen gisten en bacteriën hun werk doen, waardoor een mild zure thee ontstaat. Materialen om kombucha thuis te fermenteren zijn sinds het begin van deze eeuw overal te koop.

Wat doet kombucha met je lichaam?

Kombucha kan mogelijk de gezondheid bevorderen. Dit komt door de aanwezigheid van levende probiotische culturen. Deze hebben mogelijk een positieve invloed op de darmflora. Deze goede bacteriën kunnen helpen bij de spijsvertering en bevorderen een evenwichtige darmomgeving. Sommige mensen met prikkelbare darmsyndroom of gevoelige darmen zweren er dan ook bij. Helaas is er nog geen wetenschappelijk bewijs dat kombucha ook echt gezondheidsvoordelen heeft. Verder is er geen aanbevolen dagelijkse hoeveelheid voor probiotica. Het is dan ook onzeker welk gefermenteerd voedsel of welke hoeveelheid ideaal is.

Hoe vaak mag je kombucha drinken?

Zoals voor eigenlijk alle gefermenteerde producten geldt: drink het met mate. Drink niet meer dan 1 of 2 glazen kombucha per dag. Drink je te veel kombucha? Dan loop je het risico om … op te stijgen! 😉 Een teveel van deze drank kan namelijk zorgen voor winderigheid. En dat wil je niet. Ook kan je lichaam door het overmatig consumeren van kombucha te zuur worden. Dit noemen we ook wel metabole acidose. En dat is niet zonder gevaar. Je kunt hierdoor verward raken, gaan braken, in coma terecht komen en zelfs overlijden. Maar wees gerust: dit komt alleen voor als je heel veel zure producten tot je neemt.

Wat is gezonder: kefir of kombucha?

Kefir en kombucha zijn allebei gefermenteerde dranken die probiotica bevatten. Ben je lactose-intolerant? Dan is kombucha waarschijnlijk beter voor je. Ook is kombucha een logische keuze als je veganistisch bent. Wil je juist je zuivelinname verhogen? Dan ligt kefir meer voor de hand. Dit is een gefermenteerd zuiveldrankje. De keuze tussen kefir en kombucha hangt dan ook af van je persoonlijke voorkeur en behoeften, zoals dieetrestricties.

Hoeveel alcohol zit in kombucha?

Goed om te weten: in kombuca zit vaak een heel klein percentage alcohol. Meestal is dit zo’n half procent in verhouding met de gefermenteerde thee. Hierdoor is kombucha meestal niet gevaarlijk, zelfs niet voor mensen die geen alcohol mogen. Denk aan zwangere vrouwen. Kombucha is een prima alternatief voor frisdrank. Of het gezonder is dan frisdrank is afhankelijk van de hoeveelheid suiker die de kombucha bevat. Kombucha die je in het schap van de supermarkt vindt, bevat meestal net zo veel suiker als frisdrank.

Is kombucha veilig?

Gelukkig komen schimmels en andere schadelijke bacteriën nauwelijks in kombucha voor. Dit heeft echter alles te maken met hygiënisch werken. Zo moeten de potten waarin je de kombucha in fermenteert van tevoren goed zijn gereinigd. Kook ze bijvoorbeeld uit. Wat is de beste kombucha? Dat is meestal kleinschalig gemaakte. En niet de commercieel gemaakte variant. Als je kombucha zelf maakt, weet je precies wat je nuttigt. Besluit je kombucha te kopen? Doe dit dan bij een betrouwbare bron. Goed om te weten: supermarktkombucha bevat weinig tot geen (goede) bacteriën, anders kombucha die je zelf maakt.

Zelf kombucha maken: dit heb je nodig

Het recept van kombucha kent maar een paar ingrediënten. Het belangrijkste bestanddeel is de SCOBY. SCOBY staat voor ‘symbiotic culture of bacteria and yeast’. De scoby wordt ook wel een kombucha-zwam genoemd. Het is een dikke gelei-achtige laag die tijdens de fermentatie wordt gevormd. Andere belangrijke bestanddelen van het recept zijn thee, water en suiker.

Hoe fermenteer je kombucha?

Is kombucha maken moeilijk? Met dit stappenplan maak jij zelf kombucha in een handomdraai. Het enige dat jij nodig hebt zijn een aantal basisingrediënten, zoals thee, suiker en een scoby. Dit is de glibberige zwam die op je kombucha groeit. Hoe kom je aan een scoby? Misschien ken je wel iemand die kombucha maakt. Maar zelf een scoby maken is ook heel makkelijk. Je hebt daarvoor ongepasteuriseerde kombucha zonder toevoegingen nodig (niet uit de supermarkt!), een schone pot en een beetje tijd. Want het duurt ongeveer een maand voordat de scoby is gegroeid. Bekijk onderaan deze pagina hoe je een scoby maakt.

Stappenplan recept kombucha

1. Maak thee
Kook 4 kopjes water en voeg de theezakjes en suiker toe. Laat de thee afkoelen tot kamertemperatuur.

2. Vul de pot
Giet de afgekoelde thee in een schone glazen pot en voeg de scoby en startervloeistof toe.

3. Dek de pot af
Bedek de pot met een ademende doek, zoals kaasdoek of een theedoek. Maak de doek vast door een elastiek of touw om de pot te bevestigen.

4. Bewaar de kombucha
Zet de kombucha op een donkere plaats neer, met een kamertemperatuur van ongeveer 20 tot 25 °C. Dit doe je zo’n 7 tot 14 dagen.

5. Goed proeven
Proef de kombucha om de gewenste zuurgraad te bereiken. Ook nu geldt: gebruik schone materialen tijdens het proeven. Denk aan latex handschoenen en een schone lepel.

6. Verwijder de SCOBY
Haal de SCOBY uit de kombucha. Bewaar ook een deel van de kombucha, zodat je die kunt gebruiken in een volgende batch. Bewaar de kombucha in flessen. Wat dacht je bijvoorbeeld van een mooie champagnefles? Deze past perfect bij het zuurtje en het bubbeltje van de kombucha. 


Ingrediënten kombucha maken

  • 4 zakjes zwarte of groene thee
  • 1 kopje suiker
  • 1 kombucha scoby (symbiotische cultuur van bacteriën en gisten)
  • 8 kopjes water
  • 1 kopje reeds gefermenteerde kombucha (als startervloeistof)


Scoby kombucha maken

Doe de kombucha samen met minstens een halve liter pure kombucha in een schone, glazen pot. Dek de pot af met een katoenen doek en een elastiek, zodat de kombucha kan ademen. Zet de pot in donkere, goed geventileerde ruimte. Zorg dat de scoby niet beweegt, waardoor het geheel kan zinken. Als de scoby 2 tot 3 centimeter is, is deze klaar voor gebruik.